Castorolie in je navel: de nieuwste gezondheidshype. Maar werkt het ook echt?
Afgelopen week zag ik een gezondheidshype passeren waar ik toch wel even mijn wenkbrauwen bij optrok.
Volgens verschillende video's zou je 's avonds castorolie in je navel moeten gieten, er een speciale sticker over plakken (anders eindigt de olie in je beddengoed) en vervolgens rustig gaan slapen. Terwijl jij slaapt, zou de olie zogenaamd haar werk doen: maag- en darmklachten verminderen, je hormonen in balans brengen, ontstekingen remmen en zelfs "problemen met de baarmoeder" aanpakken.
Wat ik nog opvallender vond dan de video's zelf, waren de reacties eronder.
Niet de kritische vragen, maar de tientallen mensen die vroegen waar ze de olie en de speciale plakkers konden kopen.
Dat zette me aan het denken.
Want het laat zien hoe groot de behoefte is aan oplossingen voor hardnekkige klachten. Wanneer je al maanden of zelfs jaren last hebt van buikklachten, hormonale problemen of chronische pijn, grijp je soms alles aan wat hoop biedt. En dat begrijp ik. Alleen is hoop niet hetzelfde als bewijs.
Onder het motto "baat het niet, dan schaadt het niet" hebben we met z'n allen al ontzettend veel geld uitgegeven aan producten waarvan later bleek dat ze weinig tot niets deden.
Dus besloot ik uit te zoeken: waar komt deze trend eigenlijk vandaan? En belangrijker nog: klopt er ook maar iets van?
Eerst even terug naar de basis: wat is castorolie?
Castorolie is een plantaardige olie die wordt geperst uit de zaden van de wonderboom (Ricinus communis).
Misschien doet die naam een belletje rinkelen. De zaden bevatten namelijk ricine, een van de giftigste natuurlijke stoffen die we kennen. Dat klinkt behoorlijk verontrustend, maar gelukkig blijft ricine achter tijdens het productieproces. Zuivere castorolie bevat deze stof dus niet en is veilig om op de huid te gebruiken.
Wat castorolie wel bijzonder maakt, is dat ze voor ongeveer 90% bestaat uit ricinolzuur. Dat vetzuur komt nauwelijks voor in andere plantaardige oliën en wordt al jarenlang onderzocht vanwege mogelijke ontstekingsremmende en huidverzorgende eigenschappen.
Maar betekent dat automatisch dat een paar druppels in je navel allerlei gezondheidsproblemen kunnen oplossen?
Nog niet.
Waarom juist de navel?
Volgens influencers zit achter de navel een speciale klier, vaak de "Pechoti gland" genoemd. Die zou rechtstreeks verbonden zijn met duizenden bloedvaten en voedingsstoffen of oliën door het hele lichaam verspreiden.
Klinkt indrukwekkend.
Alleen is er één probleem.
Die klier bestaat helemaal niet.
In geen enkel anatomisch handboek wordt zo'n structuur beschreven. Na de geboorte verandert de navel simpelweg in een litteken. De bloedvaten van de navelstreng sluiten zich af en worden bindweefsel. Er is dus geen verborgen doorgang waarmee olie rechtstreeks je organen bereikt.
Maar wordt de olie dan helemaal niet opgenomen?
Jawel.
Net als vrijwel elke andere olie kan castorolie in beperkte mate door de huid worden opgenomen.
Onze huid is namelijk geen volledig gesloten muur. Een klein deel van bepaalde stoffen kan doordringen tot diepere huidlagen en in zeer beperkte mate in de bloedbaan terechtkomen.
Maar - en dit is belangrijk - dat gebeurt overal op je lichaam.
Je hand, arm of buik nemen olie op volgens hetzelfde principe. Er is niets bijzonders aan de huid van de navel waardoor die ineens een soort snelweg naar je lever, darmen of baarmoeder zou vormen.
Wat zegt de wetenschap eigenlijk?
Hier wordt het verschil tussen feit en hype duidelijk.
Er zijn wel degelijk toepassingen van castorolie waarvoor behoorlijk goed wetenschappelijk bewijs bestaat.
Zo werkt castorolie als laxeermiddel wanneer je ze inneemt. In de darm wordt ricinolzuur vrijgemaakt, waardoor de darmbewegingen worden gestimuleerd. Dat effect is al tientallen jaren bekend.
Ook als ingrediënt in huidverzorging heeft castorolie een logische plaats. Ze helpt vocht vast te houden en wordt daarom vaak gebruikt in lippenbalsems, zalven en crèmes.
Daarnaast suggereren laboratorium- en dierstudies dat ricinolzuur mogelijk ontstekingsremmende eigenschappen heeft. Dat klinkt veelbelovend, maar het is nog iets heel anders dan aantonen dat hetzelfde effect ook optreedt bij mensen die thuis wat olie op hun huid smeren.
En precies daar wringt het schoentje.
Voor de claims die je op sociale media ziet, detox, hormonale balans, vruchtbaarheid, gewichtsverlies, minder buikvet, een gezondere baarmoeder of het afvoeren van afvalstoffen, bestaat op dit moment geen overtuigend wetenschappelijk bewijs.
Geen grote klinische studies, medische richtlijnen of bewijs dat de navel hierin een bijzondere rol speelt.
Waarom zeggen mensen dan toch dat het helpt?
Dat is misschien wel de interessantste vraag.
Vaak wordt de olie gecombineerd met een warme doek of een warmtekussen. Warmte kan spieren ontspannen en buikpijn tijdelijk verlichten.
Daarnaast masseer je tijdens het aanbrengen automatisch je buik, wat op zichzelf al ontspannend kan werken en sommige mensen een prettiger gevoel geeft.
En dan is er nog het placebo-effect.
Dat wordt soms weggezet alsof klachten "tussen de oren zitten", maar zo werkt het niet. Wanneer je verwacht dat een behandeling helpt, kan je lichaam daadwerkelijk minder pijn ervaren of meer ontspanning voelen. Dat effect is uitgebreid onderzocht en is een heel reëel biologisch verschijnsel.
Met andere woorden: iemand kan zich écht beter voelen, zonder dat dit bewijst dat de olie via de navel de oorzaak is.
Mijn conclusie
Ik begrijp heel goed waarom dit soort video's populair zijn.
Ze bieden iets waar veel mensen naar verlangen: een eenvoudige oplossing voor ingewikkelde klachten.
Een paar druppels olie. Een sticker. Een nachtje slapen. Het klinkt een stuk aantrekkelijker dan een uitgebreid medisch onderzoek, aanpassingen in leefstijl of een behandeltraject dat tijd kost.
Maar juist daarom is het belangrijk om kritisch te blijven.
Castorolie is op zichzelf geen wondermiddel, maar ook geen slechte olie. Ze heeft enkele interessante eigenschappen en kan prima gebruikt worden als huidverzorging. Alleen is er op dit moment geen wetenschappelijk bewijs dat castorolie in de navel je darmen, hormonen, baarmoeder of andere organen geneest.
Dus voordat je weer €20 uitgeeft aan een flesje olie en een pak speciale navelstickers, stel jezelf één vraag:
Koop ik hier een oplossing... of koop ik vooral hoop?
En hoop is waardevol. Maar als het om je gezondheid gaat, verdient die hoop het om ondersteund te worden door goed wetenschappelijk onderzoek.
Bronnen
Fiume MM, et al. Re-Review Summary of Ricinus Communis (Castor) Seed Oil and Ricinoleates as Used in Cosmetics. Int J Toxicol. 2025;44(Suppl 3):117S-122S. PMID: 40932363
Johnson JR, et al. Final Report on the Safety Assessment of Ricinus Communis (Castor) Seed Oil and related compounds. Int J Toxicol. 2007;26(Suppl 3):31-77.
StatPearls. Castor Oil. NCBI Bookshelf. Laatst bijgewerkt 2024.
PubChem – Castor Oil (CID 5283027).
PubChem – Ricinoleic Acid (CID 643684).
Disclaimer: Dit artikel is bedoeld om wetenschappelijke informatie toegankelijk uit te leggen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Blijf je last hebben van aanhoudende buikklachten, hormonale klachten of andere gezondheidsproblemen? Bespreek deze dan met je huisarts of behandelend arts.
